5 datagebieden die u al zou moeten bijhouden op uw productielijnen
Gepubliceerd op 5 september 2025 in Industry 4.0
U hebt waarschijnlijk wel eens gehoord van de buzzwords "digitale transformatie", "slimme fabriek" en " datagedreven besluitvorming", en de helft ervan verdrongen. Het is voor de meesten van ons een overweldigende nieuwe wereld.
De serieuze spelers in de productiesector, de bedrijven die concurrerend blijven, die de inzetbaarheidsdoelstellingen halen en de winstmarges behouden, volgen echter een aantal belangrijke datagebieden nauwkeurig. Niet alles. Alleen de juiste dingen. En als meer dan één van deze punten mist, is de kans groot dat u te veel uitgeeft, te vaak een negatieve uitkomst ziet van uw beslissingen, of zelfs beslissingen neemt zonder goed inzicht.
We spraken met Stefan Jensen, CEO van OptiPeople, een bedrijf dat intensief met productiegegevens werkt, en hij verdeelde datagedreven productie onder in vijf essentiële categorieën. Elke categorie is eenvoudig te begrijpen, maar als u er niets mee doet, loopt u al snel achter op uw directe concurrenten.
De serieuze spelers in de productiesector, de bedrijven die concurrerend blijven, die de inzetbaarheidsdoelstellingen halen en de winstmarges behouden, volgen echter een aantal belangrijke datagebieden nauwkeurig. Niet alles. Alleen de juiste dingen. En als meer dan één van deze punten mist, is de kans groot dat u te veel uitgeeft, te vaak een negatieve uitkomst ziet van uw beslissingen, of zelfs beslissingen neemt zonder goed inzicht.
We spraken met Stefan Jensen, CEO van OptiPeople, een bedrijf dat intensief met productiegegevens werkt, en hij verdeelde datagedreven productie onder in vijf essentiële categorieën. Elke categorie is eenvoudig te begrijpen, maar als u er niets mee doet, loopt u al snel achter op uw directe concurrenten.
1. Energie – meer dan alleen de energierekening
Laten we beginnen met energie. Niet omdat deze trendy is, maar omdat deze direct impact heeft op zowel uw bedrijfsresultaat als uw ESG-vereisten.
Als u nog steeds vertrouwt op uw maandelijkse energierekening en één grote hoofdmeter om u te vertellen hoe u ervoor staat, ziet u misschien het bos nog wel, maar mist u gegarandeerd elke afzonderlijke boom.
"Energie omvat veel dingen", legt Stefan Jensen uit. "Voor de meeste mensen is ze het aantal kilowattuur of de CO₂-uitstoot. Maar energie omvat ook temperatuur, vochtigheid, druk en debiet. Dit is allemaal data waarmee u kunt controleren of uw productie naar behoren draait."
Het geheim hier is eenvoudiger dan u zou verwachten: submeters installeren. Met submeters krijgt u inzicht in waar energie werkelijk naartoe gaat, of dit nu specifieke productielijnen, zones of zelfs afzonderlijke machines zijn. En hoewel het misschien te simpel lijkt, kunt u met submeters grote energieverbruikers isoleren, het verbruik in rust vaststellen en uiteindelijk echte KPI's opstellen.
Naast alleen energie moeten in productieomgevingen ook gerelateerde meetwaarden worden bewaakt, zoals luchtdebiet, koelsystemen en zelfs persluchtverbruik. U moet het hier hebben van debietsensoren, thermische sensoren en drukzenders. Deze vormen goedkope verzekeringen tegen verspilling en een sterke basis voor koolstofrapportage.
Stefan Jensen voegt hieraan toe dat steeds meer klanten zullen vragen om uw energievoetafdruk per onderdeel, en de harde waarheid is dat als u ze geen echte cijfers kunt geven, iemand anders dat wel kan.
Als u nog steeds vertrouwt op uw maandelijkse energierekening en één grote hoofdmeter om u te vertellen hoe u ervoor staat, ziet u misschien het bos nog wel, maar mist u gegarandeerd elke afzonderlijke boom.
"Energie omvat veel dingen", legt Stefan Jensen uit. "Voor de meeste mensen is ze het aantal kilowattuur of de CO₂-uitstoot. Maar energie omvat ook temperatuur, vochtigheid, druk en debiet. Dit is allemaal data waarmee u kunt controleren of uw productie naar behoren draait."
Het geheim hier is eenvoudiger dan u zou verwachten: submeters installeren. Met submeters krijgt u inzicht in waar energie werkelijk naartoe gaat, of dit nu specifieke productielijnen, zones of zelfs afzonderlijke machines zijn. En hoewel het misschien te simpel lijkt, kunt u met submeters grote energieverbruikers isoleren, het verbruik in rust vaststellen en uiteindelijk echte KPI's opstellen.
Naast alleen energie moeten in productieomgevingen ook gerelateerde meetwaarden worden bewaakt, zoals luchtdebiet, koelsystemen en zelfs persluchtverbruik. U moet het hier hebben van debietsensoren, thermische sensoren en drukzenders. Deze vormen goedkope verzekeringen tegen verspilling en een sterke basis voor koolstofrapportage.
Stefan Jensen voegt hieraan toe dat steeds meer klanten zullen vragen om uw energievoetafdruk per onderdeel, en de harde waarheid is dat als u ze geen echte cijfers kunt geven, iemand anders dat wel kan.
2. Efficiëntie – weten of u daadwerkelijk presteert
Elke productiemanager die we spreken, zegt hetzelfde: "Onze productielijnen draaien goed." Maar als we kijken naar gegevens zoals werkelijke inzetbare tijd, cyclustijden en doel- versus werkelijke productie, schetst dit meestal een ander beeld. En uiteraard kunt u niet verbeteren wat u niet meet (en nee, "goed" is geen meetwaarde).
"Een goede plek om te beginnen is gewoon te begrijpen hoe lang uw machines daadwerkelijk in bedrijf zijn", aldus Stefan Jensen. "Dan kunt u beter achterhalen waarom ze stilvallen en of u de verwachte productie behaalt."
Dus waar moet u beginnen?
De basis is eenvoudig: telsensoren zoals fotocellen voor onderdeeldetectie om de cyclustijd van de machine te bepalen, en IO-Link-sensoren om statussen in real time te volgen. Hiermee kunt u de uptime, cyclussnelheid en overgangen automatisch bewaken.
Ga vervolgens verdiepen wanneer u uitvaltijd ziet: Wat was de reden? Was het een storing? Een materiaalvertraging? Afwezigheid van een operator? U kunt in het begin veel van deze gegevens handmatig volgen, maar uiteindelijk wilt u sensoren of software die de oorzaken traceren tijdens het proces. Integreer met uw MES of gebruik zelfs een eenvoudige tabletinterface voor operators om de onderliggende oorzaken in real time te registreren.
Met een handvol eenvoudige sensoren krijgt u de gegevens die u nodig hebt om een winstgevende productie te kunnen garanderen.
En als u eenmaal bent begonnen, is de volgende stap het meten van omgevingsfactoren in uw productie, waarbij onverwachte veranderingen in de vochtigheid of omgevingstemperatuur een machine op subtiele wijze kunnen vertragen. Op dit punt komen omgevingssensoren zoals temperatuur-/vochtigheidssensoren om de hoek kijken, en niet alleen voor naleving, maar ook voor prestaties.
Kortom: een efficiënte productie draait om inzicht in uw productiestatistieken. Zonder concrete datapunten bent u blind aan het plannen.
"Een goede plek om te beginnen is gewoon te begrijpen hoe lang uw machines daadwerkelijk in bedrijf zijn", aldus Stefan Jensen. "Dan kunt u beter achterhalen waarom ze stilvallen en of u de verwachte productie behaalt."
Dus waar moet u beginnen?
De basis is eenvoudig: telsensoren zoals fotocellen voor onderdeeldetectie om de cyclustijd van de machine te bepalen, en IO-Link-sensoren om statussen in real time te volgen. Hiermee kunt u de uptime, cyclussnelheid en overgangen automatisch bewaken.
Ga vervolgens verdiepen wanneer u uitvaltijd ziet: Wat was de reden? Was het een storing? Een materiaalvertraging? Afwezigheid van een operator? U kunt in het begin veel van deze gegevens handmatig volgen, maar uiteindelijk wilt u sensoren of software die de oorzaken traceren tijdens het proces. Integreer met uw MES of gebruik zelfs een eenvoudige tabletinterface voor operators om de onderliggende oorzaken in real time te registreren.
Met een handvol eenvoudige sensoren krijgt u de gegevens die u nodig hebt om een winstgevende productie te kunnen garanderen.
En als u eenmaal bent begonnen, is de volgende stap het meten van omgevingsfactoren in uw productie, waarbij onverwachte veranderingen in de vochtigheid of omgevingstemperatuur een machine op subtiele wijze kunnen vertragen. Op dit punt komen omgevingssensoren zoals temperatuur-/vochtigheidssensoren om de hoek kijken, en niet alleen voor naleving, maar ook voor prestaties.
Kortom: een efficiënte productie draait om inzicht in uw productiestatistieken. Zonder concrete datapunten bent u blind aan het plannen.
3. Kwaliteit – de verkoopbare soort en de rapporteerbare soort
Deze categorie is heel belangrijk. Kwaliteit maakt het verschil tussen een onderdeel dat wordt verzonden en een onderdeel dat wordt afgekeurd. Maar ze maakt óók het verschil tussen een soepele audit en een regelrechte nalevingsnachtmerrie. En u moet beide aspecten onder controle hebben.
"Kwaliteit splits ik graag op in twee hoofdaspecten", vertelt Stefan Jensen. "Het ene aspect is productkwaliteit: ziet het onderdeel er goed uit en presteert het naar behoren? En het andere aspect is naleving of proceskwaliteit: houden we ons aan de parameters die we hebben beloofd?"
Aan de kant van producten zijn dingen zowel beter als goedkoper geworden. Vision-sensoren en smartcamera's kunnen nu oppervlaktedefecten, kleurafwijkingen, verkeerd uitgelijnde onderdelen en het ontbreken van onderdelen detecteren. De vision-systemen van de FH-serie van OMRON kunnen bijvoorbeeld op hoge snelheid kenmerken controleren in de lijn zonder uw proces te vertragen.
Combineer deze met afstandssensoren voor precisiemetingen en met kleursensoren om etiketten of verpakkingen te controleren, en plotseling beschikt u over een betrouwbaar kwaliteitsborgingssysteem dat niet afhankelijk is van een vermoeide operator met een klembord.
Aan de kant van de naleving en proceskwaliteit hebt u vaak te maken met normen, toleranties en audits: ISO 9001, FSSC 22000, noem maar op. Of het nu gaat om een vereiste oventemperatuur, vochtigheid in een cleanroom of drukverschil, deze cijfers zijn belangrijk.
Ook hier zijn geautomatiseerde processen en sensoren de slimme keuze, legt Stefan Jensen uit.
"U hebt niet vijf mensen nodig om handmatig gegevens te verzamelen. U kunt het eenmaal verzamelen, opslaan en alleen in actie komen als de gegevens buiten de tolerantie vallen."
Omgevingssensoren, thermokoppels en barometrischedruksensoren kunnen dit soort gegevens rechtstreeks weergeven op uw dashboard en u de nalevingsrapporten geven die u nodig hebt, terwijl u alleen in actie hoeft te komen bij afwijkingen, waarschuwingen en ongewone gebeurtenissen.
"Kwaliteit splits ik graag op in twee hoofdaspecten", vertelt Stefan Jensen. "Het ene aspect is productkwaliteit: ziet het onderdeel er goed uit en presteert het naar behoren? En het andere aspect is naleving of proceskwaliteit: houden we ons aan de parameters die we hebben beloofd?"
Aan de kant van producten zijn dingen zowel beter als goedkoper geworden. Vision-sensoren en smartcamera's kunnen nu oppervlaktedefecten, kleurafwijkingen, verkeerd uitgelijnde onderdelen en het ontbreken van onderdelen detecteren. De vision-systemen van de FH-serie van OMRON kunnen bijvoorbeeld op hoge snelheid kenmerken controleren in de lijn zonder uw proces te vertragen.
Combineer deze met afstandssensoren voor precisiemetingen en met kleursensoren om etiketten of verpakkingen te controleren, en plotseling beschikt u over een betrouwbaar kwaliteitsborgingssysteem dat niet afhankelijk is van een vermoeide operator met een klembord.
Aan de kant van de naleving en proceskwaliteit hebt u vaak te maken met normen, toleranties en audits: ISO 9001, FSSC 22000, noem maar op. Of het nu gaat om een vereiste oventemperatuur, vochtigheid in een cleanroom of drukverschil, deze cijfers zijn belangrijk.
Ook hier zijn geautomatiseerde processen en sensoren de slimme keuze, legt Stefan Jensen uit.
"U hebt niet vijf mensen nodig om handmatig gegevens te verzamelen. U kunt het eenmaal verzamelen, opslaan en alleen in actie komen als de gegevens buiten de tolerantie vallen."
Omgevingssensoren, thermokoppels en barometrischedruksensoren kunnen dit soort gegevens rechtstreeks weergeven op uw dashboard en u de nalevingsrapporten geven die u nodig hebt, terwijl u alleen in actie hoeft te komen bij afwijkingen, waarschuwingen en ongewone gebeurtenissen.
4. Onderhoud – vooruitkijken om actief te blijven
Er hangt waarschijnlijk een onderhoudsschema aan de muur. Machines worden om de zoveel weken gecontroleerd, zoals is voorgeschreven in de OEM-handleiding. En meestal werkt dat prima. Tot het een keer misgaat.
"We zien een verschuiving in de richting van het gebruik van gegevens voor onderhoud", aldus Stefan Jensen. "Niet alleen op tijdbasis, maar ook op basis van werkelijke bedrijfsuren, trillingsniveaus en stroomverbruik. Deze kunnen stuk voor stuk een indicatie geven dat er iets dreigt mis te gaan."
Hier zien we het belang van trillingssensoren, stroomsensoren en infraroodtemperatuursensoren. Stel dat een motor 10% meer stroom begint te trekken dan normaal. Dat is uw vroegtijdige waarschuwing. Of de trillingen van een tandwielkast beginnen net buiten de norm te vallen. U hebt tijd om in actie te komen voordat de aandrijfriem eraf loopt en de complete productielijn platlegt, maar alleen als u het ziet aankomen.
In de praktijk hoeft u onderhoud volgens een vaste planning niet te vervangen, maar kunt u dit aanvullen met realtimegegevens over de machinestatus, zodat u prioriteiten kunt stellen. Als een machine die weinig wordt gebruikt nog in perfecte staat verkeert, kunt u volledige demontage overslaan. Als een intensief gebruikte robot tekenen van overbelasting begint te vertonen, kunt u deze voorrang geven in de onderhoudsplanning.
Het doel is niet minder onderhoudstaken, maar het onderhouden van uw apparatuur volgens een slimmer schema, zodat de productie altijd soepel blijft draaien.
"We zien een verschuiving in de richting van het gebruik van gegevens voor onderhoud", aldus Stefan Jensen. "Niet alleen op tijdbasis, maar ook op basis van werkelijke bedrijfsuren, trillingsniveaus en stroomverbruik. Deze kunnen stuk voor stuk een indicatie geven dat er iets dreigt mis te gaan."
Hier zien we het belang van trillingssensoren, stroomsensoren en infraroodtemperatuursensoren. Stel dat een motor 10% meer stroom begint te trekken dan normaal. Dat is uw vroegtijdige waarschuwing. Of de trillingen van een tandwielkast beginnen net buiten de norm te vallen. U hebt tijd om in actie te komen voordat de aandrijfriem eraf loopt en de complete productielijn platlegt, maar alleen als u het ziet aankomen.
In de praktijk hoeft u onderhoud volgens een vaste planning niet te vervangen, maar kunt u dit aanvullen met realtimegegevens over de machinestatus, zodat u prioriteiten kunt stellen. Als een machine die weinig wordt gebruikt nog in perfecte staat verkeert, kunt u volledige demontage overslaan. Als een intensief gebruikte robot tekenen van overbelasting begint te vertonen, kunt u deze voorrang geven in de onderhoudsplanning.
Het doel is niet minder onderhoudstaken, maar het onderhouden van uw apparatuur volgens een slimmer schema, zodat de productie altijd soepel blijft draaien.
5. Kosten – de werkelijke kosten, niet het begrote bedrag
Hier kom alles bij elkaar. Als u geen gebruik maakt van productiegegevens om de werkelijke kosten te berekenen (per bestelling, per productielijn, per ploeg), bent u alleen maar aan het duimen en hopen dat uw brutomarge niet verdampt.
"Met gegevens kunt u nu de werkelijke kosten per onderdeel of per bestelling berekenen", legt Stefan Jensen uit. "Hoe lang duurde het echt? Hoeveel energie hebben we gebruikt? Hoeveel mensen waren erbij betrokken? Alles telt mee."
Begin eenvoudig door de start- en stoptijden van bestellingen bij te houden met basale invoersensoren of scangebeurtenissen. Voeg vervolgens het energieverbruik (op basis van uw submeters) en de arbeidstijd (op basis van aanmeldingen van operators of aanwezigheidssensoren) hieraan toe, trek de uitvalpercentages er vanaf en –tada– uw kostenberekening is niet meer gebaseerd op veronderstellingen, maar op werkelijke, meetbare feiten die afkomstig uit uw eigen productielijn.
En dit is het gedeelte waarover niemand het heeft: zodra u deze gegevens hebt, kunt u beslissen wat u niet wilt produceren. Welke bestellingen met een lage winstmarge nemen veel tijd in beslag? Welke machines kosten u meer per eenheid dan gepland? Dit is het soort inzicht dat goede productielocaties onderscheidt van topproductielocaties.
"Met gegevens kunt u nu de werkelijke kosten per onderdeel of per bestelling berekenen", legt Stefan Jensen uit. "Hoe lang duurde het echt? Hoeveel energie hebben we gebruikt? Hoeveel mensen waren erbij betrokken? Alles telt mee."
Begin eenvoudig door de start- en stoptijden van bestellingen bij te houden met basale invoersensoren of scangebeurtenissen. Voeg vervolgens het energieverbruik (op basis van uw submeters) en de arbeidstijd (op basis van aanmeldingen van operators of aanwezigheidssensoren) hieraan toe, trek de uitvalpercentages er vanaf en –tada– uw kostenberekening is niet meer gebaseerd op veronderstellingen, maar op werkelijke, meetbare feiten die afkomstig uit uw eigen productielijn.
En dit is het gedeelte waarover niemand het heeft: zodra u deze gegevens hebt, kunt u beslissen wat u niet wilt produceren. Welke bestellingen met een lage winstmarge nemen veel tijd in beslag? Welke machines kosten u meer per eenheid dan gepland? Dit is het soort inzicht dat goede productielocaties onderscheidt van topproductielocaties.
De middelen zijn klaar wanneer u dat bent
Geen paniek. U hoeft heus niet van de ene op de andere dag datawetenschapper te worden. Maar als u deze vijf gebieden: energie, efficiëntie, kwaliteit, onderhoud en kosten, niet volgt, loopt u achter de feiten aan. De systemen zijn er. De sensoren zijn goedkoop. De integratie is eenvoudiger dan ooit.
In de woorden van Stefan Jensen: "De middelen zijn er. De mentaliteit verandert. Nu is het een kwestie van doen."
Kies het gebied waarop u het meeste verliest en begin daar. Bouw vertrouwen op in de gegevens en blijf doorgaan. Want ook al draaien uw productielijnen vandaag nog prima, iemand anders gebruikt al data om sneller, goedkoper en slimmer te werken en zal u op termijn voorbij streven als u niet moderniseert.
In de woorden van Stefan Jensen: "De middelen zijn er. De mentaliteit verandert. Nu is het een kwestie van doen."
Kies het gebied waarop u het meeste verliest en begin daar. Bouw vertrouwen op in de gegevens en blijf doorgaan. Want ook al draaien uw productielijnen vandaag nog prima, iemand anders gebruikt al data om sneller, goedkoper en slimmer te werken en zal u op termijn voorbij streven als u niet moderniseert.
Lees meer over OMRON-sensoren – Slimme detectie voor slimmere machines.
